İspanya'dan bir atalık tohum koruma modeli

2007 İspanya'dan bir atalık tohum koruma modeli

İspanya’dan Tohum Ağı temsilcilerinin ziyareti (Mayıs 2007): Toprakana Platformu’ndan Levent Kartal ve Cem Birder’in notları

Levent Kartal’ın notları:

Buğday Derneği ve Buğday Derneği üylerinden Hakan Kök’ün katkılarıyla İspanya tohum takası ağı Red de Semillas’tan üç ziyaretçi tohum konulu bir çalışma için Türkiye’yi ziyaret ettiler. Çalışmada tohum saklama ve paylaşımı, tohum ağı oluşturma ve ekolojik tarım konuları konusunda İspanya’daki uygulamalar katılımcılara aktarıldı. Çalışmaya Red de Semillas’a bağlı Almaixera ve Ecollavors tohum takası ağlarından temsilciler katıldı. Çalışmada İspanya’daki tohum ağlarının nasıl oluşturulduğu, bu ağların nasıl geliştirilip yaygınlaştırıldığı, tohum saklama, üretimi, dağıtımı, takası, bilgi bankası oluşturma gibi geniş yelpazede konular ele alındı.

Almaixera tohum ağından Emili Duran Llobet tohum ağlarına ait bilgi bankaları oluşturulmasının tohum saklamak kadar gerekli ve önemli olduğunu vurgulayarak tohum takas ağlarının en önemli görevlerinden birinin de yerel-atalık tohumlar hakkında bir bilgi arşivi oluşturmak olduğunu vurguladı. Her sene ulus çapında düzenlenen tohum takası buluşmasında (meclisinde) çiftçilerin tohum takası için toplandığını ve bu toplantılarda çiftçilerin yetiştirdikleri tohumlara ait bilgileri de paylaştıklarını söyledi. Böylece tohumların sadece fiziksel olarak korunması değil bu tohumlara ait bilgilerin genişletilmesi ve aktarımı da sağlanıyor. Takas ağlarına ekolojik ve geleneksel olmayan tohumlar kabul edilmiyor. Takas toplantılarında çiftçilerden tohumlarla ilgili bilgiler de toplanarak diğer çiftçilerle paylaşılmak üzere arşivleniyor.

Tohum takas ağlarına katılmak isteyen çiftçilere kendileriyle ilgili bilgileri doldurmaları istenen bir teknik form, istediği tohuma ait karakteristik formu ve bir de tohum gozlem formu veriliyor. Teknik forma tarım yaptığı yer coğrafya ve ne tür tarım yaptığı, ne yetiştirdiği ve altyapısı gibi bilgileri doldurmaları isteniyor. Daha sonra eğer istediği bir tohum varsa bu tohumla ilgili bilgi (karakteristik formu) ile birlikte yetiştiriken yapacaği gözlemleri dolduracağı gözlem formu il birlikte tohum veriliyor ve kendisinin de vermek istediği tohum bu tohumun bilgileriyle birlikte alınıyor.

Toplantılarda ekolojik tarım yöntemlerinin yanı sıra tohum saklama, üretme ve koruma yöntemleri ayrıntılarıyla tartışıldı. Her tohumun her sene en az üç çiftçi tarafından ekilmesinin tohumun geleceğinin teminat altına alınması açısından elzem olduğunu söylüyor Emili Duran. 3.  Tohum takasında amaçlanan sadece tohumun değiş-tokuşu değildir. İlgili tohumla ilgili bilginin, deneyimin, bilgeliğin de taraflar arası aktarımının gerçekleşmesi büyük önem taşır. Teknik ve fiziksel olduğu kadar, sosyal etkileşim de tohum takasının ana ögelerinden biridir.

a.  Tohumluklar hakkında:

i.  Bir biri ile tozlaşma potansiyeline sahip (ve bu şekilde tohum niteliğini bozabilecek) farklı türlerin aynı tarla veya komşu tarlalarda ekimi tavsiye edilmez.

              ii.  Çapraz tozlaşma potansiyeline sahip türlerin tozlşama farklı metotlarla kontrol altında tutulur. Örneğin: taşınabilir alçak tünel, çiçek torbalama.

b.  Tohumların saklanması:

i.  Tohumlar direkt güneş görmeyen alanlalarda, koyu renkli cam kavanozlarda saklanabilir.

               ii.  Isı 5 ˚C, rutubet % 3 – 5 olarak sabitleştirilmelidir (buzdolabında saklanması uygundur).

              iii. Vakumlu ambalajlar dayanıklılık süresi açısından avantaj oluştursalar da, tohumun takas hareketliliği sebebiyle pratik olarak tavsiye edilmez.

iv. Kavanoz içine tülbent içinde iple bağlanarak sarkıtılacak silika jel granülleri ile rutubet uygunluğu takip edilebilir. Sarı uygun renk iken, mavileşme durumunda granüller değiştirilir.

c.   Tohum bankası yapısı:

i. Yönetim ekibi

1.  Tohum bankası veritabanı

2.  Toplantılar -- Meclis toplantıları yılda 1 kez yapılır.

3.  Tohumların bakımı (enfeksiyona karşı müdahaleler)

4.  Takas mekanizmaları (takip ve sürdürülebilirlik açısından, bir tohum çeşidinin en az 3 çiftçi tarafından kullanımının sağlanması)

5.   Bölgeler arası iletişim

Üye Çiftçiler,

1.  Tohumluk hazırlık

2. Tohumların toplanması, saklanması ve bankaya verilmesi; takas  

Tohum bankası tarafınan hazırlanan tohum formları:

i. Karakteristik formları: Tohum hakkında teknik bilgi sağlar. İlgili tohumdan elde edilen ürünün kullanım şekilleri (salata, yemeklik, turşuluk, vb) tarif edilir.

 ii. Çiftçi kayıt formu: Tohumu tedarik eden çiftçinin deneyimleri, tarıımsal işleme metotları, toprak özellikleri, sulama şekli, uygulamalar, vb hakkında bilgiler yer alır.

 iii. İzleme formu: Tohumun gelişimi, bir sonraki hasat döneminde oluşan neticeler gibi gözlemler tohum meclisi tarafından harmanlanıyor.

3.  Tohum bankaları ile sağlanan faydalar:

i.      Kendine yetebilirlik

          ii.      Organik ve yerel tohumların değerlendirilmesi

iii.     Köy ve şehirin her biri için tohumun öneminin farkındalığı

iv.     Okullarda öğrenci ve velilerle iletişim

v.      Festival organizasyonları

vi.     Güvene dayalı bir sistemin oluşumu ve sürdürülebilirliği

4.  Tohum takasına esas teşkil eden tohumluk seçimlerinde kabul edilmiş kriterlere uymak toplumsal bir sorumluluk gerektirir. Gözardı edilecek kurallar ve teknikler, sonraki hasat dönemlerinde önemli kayıplara sebep olur, sağlıklı bir biyoçeşitliliğe zarar verir.

5.  Ekolojik tohum, ekolojik tarım kavramları hukuki olarak “sertifikalı” olmak durumundadır. Ancak bizler bunun tamamen güvene dayalı olması gerektiğini savunuyoruz. Çünkü ekolojik sertifikalı bir ürünün bile, özellikle GDO’lu bir dünyada temiz olduğuna dair kesin bir garanti yoktur.

6. Tohum takası mekanizmasında çalışan çiftçiler, tohum dışında, ürün ve hizmet takasını da geliştirirler; paranın kullanımından ve bir ihtiyaç olmasından uzaklaşırlar.

Tohumlar konusunda tavsiye edilecek bir kitap: Seed to Seed: Seed Saving and Growing Techniques for Vegetable Gardeners (Paperback) by Suzanne Ashworth (Author), Kent Whealy (Author). Amazon.com’da mevcuttur.

col2

Tohum

Sevdiğimiz bitkilerin yaşaması ve devamlı gelişmesi için tohumlarını alıp tekrar ekmemiz lazım. Çok sayıdaki tür için, tohumlarının bitkiden nasıl alınıp saklamamız gerektiği anlatılıyor.
devamı...

 

Bahçe

Bahçevanlık bilgileri engin deniz! … Bir yerden başlamak yeterli. Tecrübeli bahçıvandan ilk başlayanlara kolay gelecek, kolay gezinebilir bir bahçecilik rehberi.
devamı...

 

Bitki Evrimi

Genler, canlı maddeye şekil verendir. Bitki genetiğini yönlendirme işini de, insan ve doğa bölüşüyor. Atalarımızın yaptıkları gibi... Sağlıklı ve sağlığımızı koruyan bitkilerin genetik potansiyelini destekleyen basit yöntemleri anlatan denemeler, incelemeler.
devamı...