Bütünşehir Yasasına Dair Yazı

2015 Ocak ayı - “Bütünşehir” Yasası’na dair Ceyhan Temurcu’dan bir yazı

Merhaba arkadaşlar,

Konuyla ilgili olarak ilettiğiniz bilgiler için teşekkürler, çok yararlı oldular. İlk aşamada Güdül Belediyesi'ne aşağıdaki yazıyı iletmek istiyorum. Alanın uzmanı olmadığım için hatalarım olabilir, geribildirim ve önerilerinizi bekliyorum. İlçe Belediye'lerinin Büyükşehir'den veya diğer ilgili kurumlardan ne talep etmeleri gerektiğini bilmeleri önemli. Onlarla görüşüp nabız yoklayacağım. Sivil bir çalışma grubundan destek alma iradeleri olursa belki bir grup oluşturup onlara destek verebiliriz.

Bana göre en önemli sorunlardan biri, iyi niyetli pek çok uzmanın ve bürokratın dahi küçük ölçekli gıda üretiminin/aile çiftçiliğinin önemini göremiyor olması...

(Yazıyışu haliyle veya yakında alacağı son haliyle istediğiniz şekilde kullanabilirsiniz)

 

30 Mart 2014’te yürürlüğe giren Bütünşehir Yasası ile toplamda 30 ilin sınırları belediye sınırı olmuştur. Türkiye nüfusunun %75’i bu 30 ilde yaşamakta ve bu 30 ilin fiziki büyüklüğü Türkiye’nin %52’sini kaplamaktadır.

Yasa ile büyükşehir alanına dahil olan ve köy statüsünden mahalle statüsüne geçmiş olan yerleşimlerde nüfusun önemli bir bölümü küçük ölçekli tarım ve hayvancılık yapmaktadır. Bazı aileler geçimlerini tümüyle bu yolla karşılamakta, pek çok aile de zati ihtiyaçları için ve şehir merkezlerindeki aile bireylerine ve akrabalarına destek olmak için bu şekilde üretim yapmayı sürdürmektedir.

Küçük ölçekli aile çiftçiliği, yerel tohumların, yerel hayvan ırklarının ve üretim yöntemlerinin korunup geleceğe aktarılması ve yerel biyoçeşitliliğin korunup geliştirilmesi için hayati öneme sahiptir. Bu üretim şekli, doğal ve zirai kaynaklarının sürdürülebilir şekilde yönetilip korunmasının yanı sıra yerel değerlerin, özgün yerel gıdaların ve mutfak kültürünün; kısacası bütün bir kırsal kültürün de taşıyıcısıdır.

Birleşmiş Milletler, 2014 yılını "Aile Çiftçiliği Yılı" ilan etmiş, bu üretim biçiminin "küresel açlık ve yoksullukla mücadele, gıda ve beslenme güvenliğinin sağlanması, gelir kaynaklarının artırılması, doğal kaynakların ve çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınmanın tesisi" gibi konularda çok önemli katkıları olduğunu ifade etmiştir.

Daha önce köy olup şu anda mahalle statüsünde bulunan yerleşimlerin pek çoğunda yaşamları küçük çaplı tarım ve hayvancılığa bağlı olan pek çok kişi ve aile, olası kısıtlamalar sonucunda mağdur olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu durum, halkın ana geçim kaynağının tarım ve hayvancılık olduğu Güdül ilçesinde özellikle belirgindir. Bu kişi ve ailelerin halihazırdaki üretim faaliyetlerine devam etmelerine imkan sağlanması kadar, gelecekte bu uğraşlarını yeterli altyapıya sahip, iyi planlanmış alanlarda sürdürebilmelerini sağlamak da büyük önem taşımaktadır.

Bütünşehir kapsamına giren kırsal alanlarda ortaya çıkan yeni ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla yapılacak düzenlemelerde yalnızca tek tip üretime dayalı planlamalar yapılması, örneğin köylülere yalnızca küçükbaş veya büyükbaş hayvancılık yapacakları yerler ayrılması son derece yetersiz bir yaklaşım olacaktır. Zira bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de küçük ölçekli tarım ve hayvancılık insanların günlük yaşamlarıyla iç içedir. Bu üretim tarzı yaşam alanlarıyla üretim alanlarının birbirine çok yakın olmasını, ayrıca çiftlikte birbirini destekleyen pek çok öğenin ve faaliyetin (örneğin bostan, bağ, meyve bahçesi, tavuk kümesi, ahır/ağıl, küçük tarlalar, ürün işleme alanları, atölyeler ve depolar) bir arada bulunmasını gerektirir. Yeni planlanacak üretim alanlarında çiftlik evleri ve küçük ölçekli üretim altyapılarına imkan sağlanmazsa sürdürülebilir bir çözüm ortaya çıkmayacak, kaynakların ve çabaların boşa gitmesi kaçınılmaz olacaktır.

İçinde bulunduğumuz süreçte, bütünşehir sınırları içindeki kırsal ilçelerde

Uygulama planlarında veya gerekli olduğunda hazrılanacak mevzi imar planlarında, köy yerleşim alanları dışındaki arazilerde çiftlik alanlarının ve bunlarda oluşan çiftlik mahallelerinin kurulmasına imkan verecek maddelerin bulunması

İlçe Belediyeleri'nin küçük ölçekli üretime uygun örnek çiftlik alanları oluşturması

büyük önem arz etmektedir.

Küçük ölçekli/aile çiftçiliğine uygun bir kırsal yapılaşmaya ve çevre düzenlemesine imkan veren maddeler, bütünşehir sınırları içinde geçerliliğini kaybetmiş olan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği'nde büyük ölçüde bulunmaktadır. Örneğin, bu yönetmelikte yer alan "Valilikler, talep halinde köy yerleşik alanlarında yapılacak binalar için yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun üretilmiş projeleri temin edebilir" hükmüyle ifade edilen yetkinin bir benzerinin İlçe Belediyeleri için sağlanması önemli bir husus olacaktır. Yalnızca yerel üretim biçimlerinin değil, yerel mimari dokunun da korunup geleceğe aktarılması için, “yerel dokuya uygunluk" ilkesinin korunması ve plan notlarına girebilmesi önemlidir. Tarımsal üretim için uygun olan köy (mahalle) yerleşim alanı dışı arazilerde aynı şekilde, yapılaşma misalinin ("arazi üzerindeki yapılaşma yüzdesi) olabildiğince düşük tutulması ve üretim için gerekli müştemilatın veya toplu yerleşimler söz konusuysa ortak alanların (yol, sosyal donatı alanları vb.) yeterli düzeyde olmasına imkan sağlanması esas olmalıdır. Güdül özelinde, mevcut durum (ortalanma parsel büyüklüğü ve yapıların alan büyüklüğü) ve beklentiler (küçük çaplı tarım, hayvancılık ve gıda üretimi faaliyetleri için gerekli minimum alan/parsel büyüklüğü ve yapılar için gereken alan ve kat yüksekliği) üzerinden planlama gerçekleştirilebilir. Yapılaşmanın detayları ve mimariye ilişkin diğer konular plan notlarıyla/raporlarıyla çözülebilir.

Kırsal İlçe Belediye'lerinin İmar düzenlemeleri için yararlanılabilecek bazı örnekler

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın “Kırsal Alanda Yöresel Doku ve Mimari Özelliklerin Belirlenmesi ve Yaygınlaştırılması Projesiâ€nin (2008 yılında Kayseri, 2010 yılında ise Balıkesir pilot il olarak belirlenmiş ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ile birlikte yürütülen çalışmalar aynı yıllar içerisinde tamamlanmıştır) ve bunun devamındaki “81 İlde 81 Örnek Köy†projesinin deneyimlerinden yararlanılabilir. Bu proje, kırsal yerleşmelerdeki yeni yapıların yöresel dokuya, doğal şartlara, yöre halkının kültürel özelliklerine, yaşam koşullarına ve alışkanlıklarına uygun , ayrıca afete duyarlı ve güvenli yapıların yapılmasını amaçlamıştır. Aynı şekilde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Aralık 2014'te başlatılmış olan ve dört pilot köyde uygulanması öngörülen “köysel dönüşüm†projesi de, kırsal alanlarda yapılacak yeni inşaat ve restorasyon faaliyetlerinin o yörenin mimarisine uygun bir şekilde yapılmasını hedeflemektedir. Bu alanlardaki inşaat projelerinde yöresel malzemelerin kullanılması amaçlanmıştır.

Güdül İlçesi özelinde ihtiyaca yönelik bazı önerimiz aşağıda sunulmuştur.

Mahalle yerleşim alanı dışında ve yol erişimi olan arazilerde çiftlik/bağ/kır evleri ve küçük ölçekli üretim altyapıları oluşturulmasına imkan sağlanması

Halkın ihtiyaçlarına göre değişmekle birlikte, kişi/aile başına ortalama 10 dönümlük araziler halinde düzenlenmiş “çiftlik mahalleleri†oluşturulması

Çiftlik mahallelerinin ve arazi planlamalarının yerel halkın ihtiyaçlarına göre, katılımcı yöntemlerle yapılması.

Bu alanlarda, ortak kullanım için uygun büyüklükte alanlar bırakılması (ortak depolama ve işleme alanları, sosyal donatı alanları) ve bu alanların ihtiyaca uygun şekilde yapılandırılması.

Bu yerleşim alanlarının altyapıları oluşturulurken ekolojik arazi tasarımı ilkelerinin izlenmesi (yağmur suyu depolama, atık su yönetimi, geri dönüşüm, kompost yapımı, enerji-etkin alan planlaması, toprak koruma/geliştirme önlemleri,     vb.).

Çiftlik evlerinde yerel mimarinin geleceğe taşınmasını     sağlayacak geleneksel yöntemlerinin ve doğal yapı malzemelerinin kullanımına imkan verilmesi. Taşıyıcı sistemde ahşap gibi ekolojik malzemelerin, duvar dolgusu olarak kerpiç, şam dolması ve saman balyası gibi malzemelerin kullanılarak düşük maliyet, ısı verimliliği ve yakıt tasarrufu sağlanması. Yeşil/toprak çatı, güneş enerjisiyle ısınma, roket soba gibi ekolojik ve enerji-verimli yöntemlerin kullanımına imkan verilmesi.

col2

Tohum

Sevdiğimiz bitkilerin yaşaması ve devamlı gelişmesi için tohumlarını alıp tekrar ekmemiz lazım. Çok sayıdaki tür için, tohumlarının bitkiden nasıl alınıp saklamamız gerektiği anlatılıyor.
devamı...

 

Bahçe

Bahçevanlık bilgileri engin deniz! … Bir yerden başlamak yeterli. Tecrübeli bahçıvandan ilk başlayanlara kolay gelecek, kolay gezinebilir bir bahçecilik rehberi.
devamı...

 

Bitki Evrimi

Genler, canlı maddeye şekil verendir. Bitki genetiğini yönlendirme işini de, insan ve doğa bölüşüyor. Atalarımızın yaptıkları gibi... Sağlıklı ve sağlığımızı koruyan bitkilerin genetik potansiyelini destekleyen basit yöntemleri anlatan denemeler, incelemeler.
devamı...